اخیرا سامانه بازار ارز تجاری با هدف اصلی سامانه ارز تجاری حرکت به سمت بازار ارز کالا و تک نرخی شدن ارز رونمایی شده و پایه گذاری بنیان این بازار نیز بر اساس عرضه و تقاضا اعلام شده و با این روش بر اساس الگوریتم جورسازی کشف قیمت انجام می شــود.
مدت هاست که بخش خصوصی به دلایــل مختلفی در تجارت و معاملات با مشــکلات زیادی دســت و پنجه نرم می کنند و اخیرا نیز با رونمایی از ســامانه معاملات بازار ارز تجاری با هدف حرکت به ســمت بازار ارز کالا و تک نرخی شدن ارز آماده ارائه خدمات به نگرانی های این بخش افزوده شــده اســت موضوعی که به گفته برخی کارشناسان این نگرانی ها کاملا به حق و درست است چرا که این اقدام نه تنها ســبب تک نرخی شدن ارز نمی شود بلکه سبب ایجاد رانت شده و نشان از دخالت دولت دارد و به نظر به هیچ وجه راهگشا نمی اید.
بر این اساس، قیمت میانگین معــاملات، یک قیمت نهایی به دســت می آیــد که بعنوان قیمت روز بعد معین می شــود.
هدف این بازار اول این است که کشف قیمت انجام دهد و دوم هم فراهم آوردن محملی برای عرضه کنندگان و تقاضاکنندگان ارز است که به سهولت یکدیگر را پیدا کنند.
مســوولان می گویند بانک ها می توانند ارز موجود در مرکز مبادلــه را تایید و تســویه آن را انجام دهــد.
میانگین وزنی معاملات انجام شــده به عنوان قیمت پایانی در انتهای روز خواهد بود و هر روز مشخص است چه مقدار ارز مبادله ارایه شــده و خریدار و فروشــنده چه کسی بوده است.
این قیمت مبنای کریدور فردا خواهد بود.
به این ترتیب کشــف قیمت اتفاق می افتد و ما می توانم قرارداد های جدید را بر این اساس ببندیم.
فعالان تجاری دغدغه های زیادی در خصوص این ســامانه دارند.
اول در خصوص زمان تبدیل ریال به ارز اســت که به مدت 15 روز تعیین شده و زمان زیادی برای فعالان اقتصادی است.
همچنین کارمزد ها تاکنون زیاد بوده است و ضمنا بهتر اســت نقش بانک ها در این سامانه شفاف تر باشد.
همچنین نقش شــرکت های تراستی در این سامانه مهم است و بهتر است این ایرادات در سامانه رفع شود.
نکته کلیدی بحث قیمت ارز است.
همه این موارد یک طرف و بحث تعیین قیمت یک طرف و مهم است که بدانیم دخالت بانک مرکزی در قیمت گذاری چقدر خواهد بود؟
اکنون دامنه دخالت در قیمت گذاری ها بیشــتر شد و نرخ قیمت در مرکز مبادله با بازار زیاد بوده و فاصله ها زیاد شده است.
اگر باز هم این دخالت ها بیشتر شــود و بانک مستقیما در تعیین قیمت دخالت کند مناسب نیست.
به هر حال مبنای این مرکز مبادله تعیین قیمت دلار بر اساس توافق است، می خواهیم بدانیم آیا این اتفاق می افتد یا خیر؟
این نکته اصلی و دغدغه ماست و ما سابقه خوبی از این دخالت ها داشتیم.
نگرانی های بخش خصوصی از راه اندازی سامانه معاملات بازار ارز تجاری و توافقی ارز کاملا به جا است چرا که به نوعی دخالت دولت در کار بخش خصوصی به حساب می آید.
اصولا دخالت دولت در این دســت از مسائل بی رویه است و سبب ایجاد سختی کار بوروکراسی و احتمالا رانت می شود.
اگر در سامانه توافقی نیز صورت بگیرد باز هم در پشت پرده مابه التفاوت ها معامله می شود و تنها یک داد و ستد و معامله غیر واقعی در آن مرکز انجام می شود و هیچ فروشنده ارزی راضی نمی شود تا قیمت ارز خود را بسیار پایین تر از نرخ بازار آزاد بفروشد.
بازار آزاد همیشــه شــاخص تعیین کننده قیمت است مگر اینکه تدبیر دیگری غیر از راهکارهایی که تا امروز اندیشیده شده بشــود و به هیچ عنوان قابل پذیرش نخواهد بود و به جایی نمی رسد.
«روزنامه اقتصادی ثروت - 21 اردیبهشت 1404»