عباس قربانعلی بیک کارشناس حمل و نقل ریلی با بررسی چالش های سرمایه گذاری در راه آهن گفت:
از الگوهای سرمایه گذاری قدیمی گرفته تا زمانبر بودن پروژه ها، باعث شده سرمایه گذاری در راه آهن بازده خوبی نداشته باشد.
یکی از مشکلاتی که تبدیل به مانعی بر سر راه سرمایه گذاری در راه آهن شده است طولانی بودن پروژه های ریلی است، کلا احداث پروژه های ریلی بسیار زمان بر هستند، و باید گفت که ما تجربه سرمایه گذاری در زیر ساخت به معنای شبکه را نداریم.
اولین تجربه ما در این زمینه هم که حدود ده سال پیش آغاز شده است، مربوط به راه آهن کرمان به سیرجان است که آن هم هنوز به نتیجه نرسیده است.
وقتی که ده سال یک پروژه زمان می برد تا به مرحله امضا قرارداد برسد به این معنی است که اگر بازده طرح توجیه اقتصادی هم داشته باشد و سرمایه گذاری اعلام آمادگی کند که در این طرح سرمایه گذاری کند، با وجود این زمان طولانی که ما برای این پروژه در نظر می گیریم ممکن است طرح مدنظر بازده لازم را در این مدت از دست بدهد و با این روند ما هستیم که عدم جذابیت در سرمایه گذاری در طرح های ریلی را بیشتر می کنیم.
کارشناس ارشد حمل و نقل ریلی در ادامه با اشاره به موضوع نقد شوندگی در طرح های ریلی توضیح داد: اگر یک سرمایه گذار بخواهد بنا به دلایل و یا مشکلاتی از اجرای پروژه خارج شود، بسیار سخت می تواند سرمایه خود را نقد کند و از اجرای پروژه خارج شود و در واقع سرمایه گذار هیچ اطمینانی ندارد که در مواقع اضطرار بتواند سرمایه خود را با انتقال به شخص دیگری نقد کند و از پروژه خارج شود.
قربانعلی بیک با اشاره به دستورالعمل سرمایه گذاری سازمان برنامه و بودجه گفت: ما قوانین و دستورالعمل های که داریم برای بخش ریلی مناسب نیستند؛ مثال در سازمان برنامه و بودجه دستورالعملی برای سرمایه گذاری وجود دارد که برای سرمایه گذاری های ریلی انطباق داده نشده، این مشکل در بخش حمل و نقل جاده ای هم وجود دارد؛ لذا سرمایه گذارانی که به این بخش ها مراجعه می کنند با مشکلات عدیده ای مواجه می شوند.
وی با بیان برخی مراحل در تعریف پروژه ها که باعث پرهزینه شدن و بزرگ شدن طرح های ریلی می شود ادامه داد: متأسفانه ما در تعریف پروژه ها ریلی بی دلیل اقدام به بزرگ کردن و حجیم کردن پروژه ها می کنیم به شکلی که در برخی از موارد هزینه طرح به میزانی زیاد می شود که موجب فرار سرمایه گذاران در این گونه طرح ها می شود.
این کارشناس حمل و نقل ریلی در ادامه با مطرح کردن موضوع توسعه مبتنی بر حمل و نقل عنوان کرد: در این روش بین راه آهن، وزارت مسکن و شهرسازی، شرکت شهرک های صنعتی و برخی ارگان ها و سازمان های دیگر باید هماهنگی و تعاملی به وجود بیاید و بر سر مسیر حمل و نقل ریلی این امکانات ایجاد شود کاری که در دهه های گذشته در برخی کشورها انجام شده، مثل آمریکا که بر سر راه مسیر راه آهن اقدام به ایجاد و ساخت شهرها می کردند که این مسئله در شرایط فعلی می تواند به ما کمک کند.
وی برای توضیح بیشتر گفت: در شرایط فعلی که در کشور ما با مشکلات زمین برای ساخت شهرها و ساخت شهرک های مسکونی مواجه هستیم، می شود در کنار خطوط راه آهن اقدام به ساخت شهرک های جدید مسکونی کرد که این روش می تواند کمک خوبی برای توزیع جمعیت در نقاط مختلف باشد و بخشی از هزینه ها را پوشش بدهد.
قربانعلی بیک با بیان این موضوع که از ظرفیت های شبکه ریلی به طور کامل استفاده نمی شود گفت: متأسفانه یکی از عواملی که باعث افزایش هزینه های حمل و نقل ریلی و کاهش میزان سودآوری شده است، عدم استفاده حداکثری از ظرفیت های شبکه ریلی است که باعث بالا رفتن هزینه های بهره برداری از خطوط ریلی شده است.
وی ادامه داد: برای کاهش هزینه ها ما باید ببینیم دیگر کشورها برای کاهش هزینه های ریلی و افزایش بهره وری، چه کارهای را انجام داده اند ما هم از این تجربیات استفاده کنیم.
«روزنامه ابرار اقتصادی - 19 خرداد 1404»